Sterker in... Psychische Gezondheid

‘Wat kun je morgen anders doen?’

In 2025 organiseerde Sterker op eigen benen twee masterclasses om kennis uit onderzoek te delen met professionals in de (para)medische zorg. Monique Koks-Leensen is senior onderzoeker en projectleider bij Sterker op eigen benen en was nauw betrokken bij de organisatie. ‘Als onderzoeker sta je verder af van de dagelijkse praktijk. In de masterclasses hoor je waar zorgverleners tegenaan lopen en wat zij nodig hebben.’

Dat zag ze terug in de online masterclass voor huisartsen en andere eerstelijnsprofessionals, die door bijna tweehonderd belangstellenden werd bijgewoond. De masterclass stond in het teken van psychische problemen en chronische ziekten bij mensen met een licht verstandelijke beperking, en hoe je daar als zorgverlener op aansluit. ‘Huisartsen zien deze mensen regelmatig op hun spreekuur, maar herkennen niet altijd dat er sprake is van een verstandelijke beperking. En als ze het vermoeden, vinden ze het soms ingewikkeld om dit bespreekbaar te maken.’

Tijdens de masterclass gingen onderzoekers, een huisarts, een arts VG en een moeder met elkaar in gesprek. ‘Dan merk je hoe waardevol het is om wetenschappelijke kennis te verbinden aan praktische voorbeelden en ervaringen. We eindigden met de concrete vraag: wat kun je morgen anders doen in je eigen praktijk?’

Meer bewustwording
De tweede masterclass, voor paramedici en studenten, liet opnieuw zien hoeveel behoefte er is aan dit soort uitwisseling. Voor Monique zit daar ook haar persoonlijke motivatie. ‘Ik werk graag op een plek waar onderzoek echt bijdraagt aan de praktijk.’ Dat zit soms in grote onderzoeksprojecten, maar ook in ogenschijnlijk kleine stappen. ‘Bijvoorbeeld in meer bewustwording. Als zorgverleners mensen met een verstandelijke beperking beter herkennen en dit bespreek durven te maken, dan is dat al zo’n belangrijke stap op weg naar betere zorg.’

Masterclass Psychische problemen en chronische ziekten bij mensen met een (L)VB in de eerste lijn

In maart 2025 vond een inspirerende en drukbezochte masterclass plaats over psychische problemen en chronische ziekten bij mensen met een (lichte) verstandelijke beperking (LVB) in de eerstelijnszorg.

Maar liefst 266 deelnemers volgden dit online evenement, dat werd georganiseerd naar aanleiding van de promoties van Dr. Katrien Pouls, Dr. Milou van den Bemd en Dr. Marian Breuer. Naast de promovendi namen ook huisarts Dorien Cohen Stuart en ervaringsdeskundige en ZEVMB-metgezel Christa Straatman het woord. De avond werd gehost door Dr. Fleur Boot, arts VG en coördinator onderwijs bij de Academische Werkplaats Sterker op Eigen Benen.

Tijdens de bijeenkomst werd o.a. stilgestaan bij de herkenning van een LVB in de huisartsenpraktijk, het zorggebruik en de veelvoorkomende hulpvragen binnen deze doelgroep, en de samenwerking tussen verschillende zorgprofessionals, waaronder huisartsen en artsen VG. Deelnemers kregen praktische tips en handvatten aangereikt voor betere signalering en ondersteuning, en gingen aan de hand van casuïstiek in op herkenbare dilemma’s uit de praktijk. Er was ruimte voor discussie en als aanvulling ontvingen alle deelnemers een digitale goodiebag met relevante bronnen, materialen en presentaties.

Bekijk hier de Goodiebag Masterclass.

Ook buiten het kader van de masterclass wordt de impact van dit onderzoek zichtbaar. Op 19 maart 2025 presenteerde Katrien Pouls haar promotieonderzoek tijdens het directie- en bestuursoverleg van ’s Heeren Loo. Tijdens deze sessie, waarbij zowel het bestuur als alle regio- en concern-directeuren aanwezig waren, werd uitgebreid gesproken over de betekenis van haar bevindingen voor de zorgpraktijk. Dit onderstreept nogmaals de relevantie en toepasbaarheid van het onderzoek voor beleidsontwikkeling en praktijkverbetering.

Wil je meer lezen over de promotieonderzoeken?

Katrien Pouls – Primary mental healthcare for people with mild intellectual disabilities; Opportunities upstream.

Marian Breuer – Towards equitable healthcare for people with intellectual disabilities: the role of specialized medical ID expertise

Milou van den Bemd – Suitability of chronic disease management in general practice for patients with intellectual disabilities

Deze masterclass werd georganiseerd door de Academische Werkplaats Sterker op eigen benen, in samenwerking met ’s Heeren Loo, de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en het Landelijk Kenniscentrum LVB.

Bezoek aan EAMHID Gent

In september 2025 zijn we vanuit Sterker op eigen benen aanwezig geweest in Gent voor het European Association for Mental Health in Intellectual Disability (EAMHID) congres. Op dit internationale en inclusieve congres deelden we onze inzichten en nieuwe kennis vanuit onderzoek en de praktijk in samenwerking met afdeling psychiatrie van het Radboudumc, Lectoraat EVVB van de HAN University of Applied Sciences en 's Heeren Loo, door:

• Gezamenlijk symposium ‘Psychiatric illness; solving complexity by collaboration’ door Monique Koks-Leensen, Anneke Visscher, Monica Verkooijen, Janneke Zinkstok en Erik Boot over nieuwe inzichten in psychiatrische diagnostiek en behandeling voor mensen met een VB en het belang van samenwerking tussen disciplines en ouders.
• Poster van Lisanne den Heijer over inclusief onderzoek naar psychiatrische zorg (Gezamenlijk project met HAN University of Applied Sciences).
• Symposium over kankerscreening bij mensen met VB in Europa, inclusief presentatie van Maarten Cuypers over de uitkomsten het Nederlandse bevolkingsonderzoek (promotietraject Amina Banda) en het Europese CUPID-project dat werkt aan het verbeteren van aandacht voor mensen met VB in onderzoek en beleid op het gebied van kankerscreening.
• Poster van Michelle Baars over haar promotieonderzoek naar het ontwikkelen en inzetten van Doen bij Depressie in de gehandicaptenzorg.

Samen werken aan betere psychiatrische zorg in de gehandicaptenzorg

Tijdens een werkbezoek van ZonMw aan de Academische Werkplaats werd de kracht van samenwerking binnen het consortium zichtbaar. Onderzoekers en partners van de AW, de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en de Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW) presenteerden gezamenlijk hun werk binnen het onderzoeksproject “Een interdisciplinair dagelijks zorgperspectief op psychiatrie in de gehandicaptenzorg”. Anneke Visscher, arts VG in opleiding en PhD-kandidaat is uitvoerend promovenda op dit project. Het onderzoek richt zich onder andere op de vraag hoe professionals vanuit verschillende disciplines beter kunnen samenwerken om de psychiatrische zorg voor mensen met een verstandelijke beperking te verbeteren. Daarbij staat het dagelijks handelen in de praktijk centraal.

Een belangrijke meerwaarde van het project is de actieve betrokkenheid van een klankbordgroep. Deze groep bestaat uit vertegenwoordigers van diverse belanghebbenden binnen de psychiatrische zorg en komt ongeveer twee keer per jaar bijeen. Zij geven vanuit hun praktijkervaring feedback op het onderzoek en vervullen een adviserende rol, bijvoorbeeld bij het opstellen van een stakeholderanalyse.

Daarnaast is er een implementatiegroep aan het project verbonden. Een aanpak die relatief uniek is binnen wetenschappelijk onderzoek. Deze groep denkt vanaf de start mee over de vertaling van onderzoeksresultaten naar de praktijk. Hoe kunnen de inzichten straks daadwerkelijk worden toegepast in de zorg? En hoe kunnen ze worden geïntegreerd in bijvoorbeeld het onderwijs?

Door deze nauwe samenwerking tussen onderzoek, praktijk en implementatie wordt niet alleen gewerkt aan nieuwe kennis, maar ook aan duurzame impact in de dagelijkse zorg.

"Het is vrij uniek dat bij dit onderzoek al vanaf het begin een implementatiegroep is aangesloten. Daardoor denken we niet alleen na over kennisontwikkeling, maar ook direct over hoe we die kennis in de praktijk en het onderwijs kunnen toepassen." - senior onderzoeker Monique Koks-Leensen.